کسی که چک صادر می‌کند باید در تاریخ درج شده در چک به اندازه مبلغ نوشته شده در چک، در حساب بانکی‌اش وجه نقد داشته باشد

چک

مقدمه

مطابق قانون صدور چک، کسی که چک صادر می‌کند باید در تاریخ درج شده در چک به اندازه مبلغ نوشته شده در چک، در حساب بانکی‌اش وجه نقد داشته باشد. در غیر این صورت می‌توان چک را برگشت زد و علیه صادرکننده چک، اقدامات قانونی لازم را انجام داد. به این نوع از چک‌ها، چک برگشتی یا چک بلامحل می‌گویند.
بانک‌ها مکلفند تمام حساب‌های جاری اشخاصی را که بیش از یکبار چک برگشتی صادر کرده و تعقیب آنها منتهی به صدور کیفر خواست شده باشد، مسدود و تا ۳ سال به نام آنها حساب جاری دیگری باز نکنند.
* چه زمانی دارنده چک می‌تواند نسبت به برگشت زدن چک اقدام کند؟
۱) نبودن وجه نقد در حساب و یا کافی نبودن آن.
عدم موجودی کافی حساب بانکی مربوط به چک، حق برگشت چک را برای دارنده چک به همراه دارد.
۲) صدور دستور عدم پرداخت وجه چک از طرف صاحب حساب به بانک.
در صورتی که صادر کننده چک نسبت به صدور گواهی عدم پرداخت وجه اقدام کند، این حق برای دارنده چک بوجود می‌آید که چک را برگشت بزند.
۳) وجود اشتباه یا تنظیم چک به صورت نادرست از قبیل: مطابقت نداشتن امضا، اختلاف در مطالب چک، قلم خوردگی و….
اشتباهات سهوی یا عمدی صادرکننده چک در خصوص تنظیم چک مثل: مطابقت نداشتن امضا، وجود اختلاف در مطالب چک، خط خوردگی، قلم خوردگی و…. امکان برگشت زدن چک را برای دارنده چک فراهم می‌کند.
۴) صدور چک از حسابی مسدود.
صدور چک از حسابی که مسدود است، حق برگشت زدن چک را برای دارنده چک به همراه دارد.
* در تمام شرایط می‌توان چک برگشتی را در قالب دعوای حقوقی مطرح کرد. اما در موارد زیر به دلیل عدم امکان تعقیب کیفری الزاماً می‌بایست دعوا به شکل حقوقی مطرح شود:
۱) در صورتی که چک مدت دار باش.
۲) هرگاه ثابت شود چک بابت تضمین انجام معامله یا تضمین تعهدی صادر شده باشد.
۳) در صورتی که ثابت شود چک، سفید امضا صادر شده باشد.
۴) در صورتی که چک بدون تاریخ صادر شده باشد.
۵) هرگاه وصول چک منوط به تحقق شرطی باشد.
۶) در صورتی که چک بابت معاملات نامشروع و ربا صادر شده باشد.
۷) هرگاه دارنده چک تا ۶ ماه پس از تاریخ چک برای وصول مبلغ آن به بانک مراجعه نکند.
۸) هرگاه دارنده چک تا ۶ ماه پس از صدور گواهی عدم پرداخت، شکایت نکند.
۹) چک خط خوردگی داشته باشد.
۱۰) بعد از برگشت زدن چک، به کسی منتقل شده باشد.

* طرح دعوای حقوقی یا شکایت کیفری

صدور چک بلامحل جرم است. دارنده چک می‌تواند هم مطالبه‌ی حقوقی کند و هم اعلام جرم نماید. یعنی شکایت کیفری و دعوای حقوقی را همزمان با هم مطرح کند.همراه داشتن یک وکیل زبردست همچون دکتر مسعود مظاهری تهرانی بسیار کارها

در شکایت کیفری، دارنده به طور مستقیم مطالبه وجه چک نمی‌کند، فقط تعقیب کیفری و درخواست مجازات صادرکننده را دارد که اغلب منجر به تسلیم صادرکننده به پرداخت می‌شود. شکایت کیفری و دعوای حقوقی را می‌توان به طور موازی انجام داد. اقدام در اداره ثبت و دعوای حقوقی به طور موازی ممکن نیست ولی شکایت کیفری با درخواست اجرائیه ثبتی قابل جمع است.

* نحوه‌ی وصول چک برگشتی

۳ شیوه برای وصول چک برگشتی از بانک وجود دارد:

۱) شکایت کیفری از صادر کننده چک که منجر به مجازات حبس و جزای نقدی می‌شود. البته توسل به این شیوه شکایت تنها سبب مجازات صادرکننده می‌شود و باید برای دریافت وجه چک برگشتی از روش مطالبه وجه چک به شیوه حقوقی اقدام کرد.
۲) مطالبه وجه چک به روش حقوقی به این شیوه است که دادخواست مطالبه وجه چک را باید به دادگاه ارائه نمود.
۳) شیوه دیگر وصول چک برگشتی به شیوه ثبتی می‌باشد که با معرفی اموالی از صادرکننده چک و از طریق اداره ثبت انجام می‌گیرد. اجرای ثبت دستور استعلام اموال را می‌دهد اما در اجرای ثبت علیه ظهرنویس و ضامن نمی‌توان اقدام کرد. هم‌چنین حتماً باید امضا روی چک با امضا صادرکننده در بانک تطابق داشته باشد.
در مورد چک‌های صیادی یک شیوه دیگری هم برای وصول وجه چک وجود دارد و می‌توان مستقیماً به اجرای احکام دادگستری مراجعه کرد و بدون رسیدگی قضایی توقیف اموال و صدور اجرائیه برای وصول وجه چک را تقاضا کرد یا حکم جلب صادر کرد، برخلاف اجرائیه ثبتی که نمی‌توان حکم جلب گرفت. البته به شرطی که صادرکننده چک را در سامانه ثبت کرده باشد. در غیر این صورت در تاریخ سررسید بانک گواهی عدم پرداخت سادر نمی‌کند در نتیجه چک از شرایط تجاری مانند تأمین خواسته بدون سپردن خسارت احتمالی برخوردار نخواهد شد.
در کنار شکایت کیفری و دعوای حقوقی می‌توان درخواست توقیف اموال و تأمین خواسته هم کرد.
برای توقیف اموال و تأمین خواسته، باید ظرف ۱۰ روز از تاریخ چک، چک را در بانک برگشت زد‌.

* محاسن و معایب شکایت کیفری چک

۱) شکایت کیفری صدور چک بلامحل و پرداخت نشدنی فقط علیه صادرکننده چک قابل انجام است و نمی‌توان از ظهرنویس چک شکایت کیفری نمود.
۲) شکایت کیفری چک هزینه دادرسی کمتری نسبت به دادخواست حقوقی مطالبه وجه چک دارد.
۳) مدت زمان رسیدگی به شکایت کیفری چک، از دادخواست حقوقی مطالبه وجه چک کمتر است.
۴) صدور چک بلامحل به عنوان یک جرم موجب محکومیت صادرکننده به مجازات حبس خواهد شد. این امر موجب تلاش بیشتر صادرکننده برای کسب رضایت شاکی از طریق پرداخت طلب او خواهد شد.
* مجازات صدور چک بلامحل
به موجب ماده ۷ قانون صدور چک، صادرکننده چک برگشتی به شرح ذیل محکوم خواهد شد:
الف) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده ملیون ریال باشد، به حبس تا حداکثر ظش ماه محکوم خواهد شد.
ب) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک ده ملیون ریال تا پنجاه ملیون ریال باشد، از شش ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
ج)چنانچه مبلغ مندرج در متن چک بیش از پنجاه ملیون ریال باشد، به حبس از یک سال تادو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتی که صادرکننده چک اقدام به صدور چندین چک بلامحل نموده باشد، مجموع مبالغ مندرج در متون چک‌ها ملاک عمل خواهد بود.

* نکات مهمی که صادرکننده چک باید به آن دقت کند:

۱) دلیل صدور چک را ذکر کنیم.
صدور چک بدون ذکر علت صدور، دلیل بر مدیونیت خواهد بود.
۲) به هیچ‌وجه چک حامل ندهیم و تا جایی ک امکان دارد، چک در وجه شماره حساب معین صادر شود.
۳) ذکر شود که چک بدون خط خوردگی و پشت نویسی صادر شده است.
۴) در کنار امضا، تاریخ درج شود که نشان دهد چک وعده‌دار است و فاقد جنبه کیفری‌ می‌باشد.
۵) صادرکننده از دریافت کننده رسید تحویل چک بگیرد که بعداً منکر چک نشود.
* نکات مهمی که دریافت کننده چک باید دقت کند:
۱) نسبت به صادرکننده اعتبار سنجی کند و وضعیت مالی او را مورد توجه قرار دهد.
۲) صحت امضا را بررسی کند و اگر امضای در چک با امضای در قرارداد یکی نباشد،ضامن تعیین شود.
۳) چک خط خوردگی نداشته باشد.
۴) حتماً امضا داشته باشد.
۵) پشت چک را امضا نکند. امضای پشت چک به معنی ضمانت است.
۶) امضا کننده چک با صاحب حساب یکی باشد و در شرکتها، حتماً صاحب حق امضا، چک را امضا کند.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا

مشاوره دریافت کنید